85. Deputy Peadar Tóibín asked the Minister for Rural and Community Development and the Gaeltacht the steps his Department is taking to promote the Irish language in the State; and if he will make a statement on the matter. [51547/25]

Sentiment score: 0.13

Scríobh Charles Dickens an abairt "It was the best of times, it was the worst of times". Is féidir an méid céanna a rá mar gheall ar an nGaeilge. Tá go leor fuinnimh sa Ghaeilge ag an mbomaite, go háirithe ar na meáin shóisialta. Tá sé feicthe ag daoine gach lá. Tá go leor suim ag daoine óga inti. Mar gheall ar an Oireachtas, tá go leor fuinnimh ann an bhliain seo freisin ach tá go leor de na rudaí tábhachtacha - an líon daoine atá ag labhairt na Gaeilge sa Ghaeltacht, an líon páistí atá ag déanamh Gaeilge le haghaidh na hardteistiméireachta agus an méid seirbhísí atá le fáil sa Ghaeltacht - ag titim. Tá fadhbanna ollmhóra ann. Cad atá an Rialtas ag déanamh chun é sin a athrú?

Sentiment score: -0.07

I slí amháin, tá an ceart ag an Aire. Tá dea-scéalta ann anseo agus ansiúd ach, nuair a fheiceann tú an pictiúr iomlán, tá fadhbanna móra ann. Tá an tAire ag caint faoi airgead. Ba mhaith liom maoiniú an Arts Council a chur i gcomparáid leis an airgead a théann go dtí an Ghaeilge. Thar na blianta, mhéadaigh an t-airgead a théann go dtí an Arts Council go mór ach níor choiméadadh an Ghaeilge ar an gcéim chéanna leis. Má chuireann tú Údarás na Gaeltachta i gcomparáid le Fiontar Éireann ná an IDA, feicfidh tú go bhfaigheann siadsan go leor airgid cé nach bhfaigheann an t-údarás ach giota beag airgid. Maidir le cúrsaí oideachais, tá sé dochreidte go bhfuil an líon páistí atá ag freastal ar Ghaelscoileanna ag titim. Tá 25% de thuismitheoirí ag iarraidh a gcuid páistí a sheoladh go dtí Gaelscoil ach níl ach 5% ag freastal orthu. Tá an Stát ag cur brú ar thuismitheoirí agus páistí dul isteach i scoileanna lán-Bhéarla. Tá an t-éileamh ann ach níl an Rialtas ag cur an tsoláthair ar fáil. Tá sé sin dochreidte. Tá 25% de thuismitheoirí ag iarraidh Gaelscolaíocht le haghaidh a gcuid páistí ach tá an Stát ag cur áiteanna scoile ar fáil do 5%. Nach bhfuil an locht ar an Rialtas mar gheall ar an bhfadhb sin?

Sentiment score: -0.09

Tá an chuid is mó de na naíonraí sa Ghaeltacht ag feidhmiú trí Bhéarla ag an mbomaite. Tá sé sin dochreidte. Nuair a théann páistí go dtí an chéad chéim, bíonn brú orthu an Béarla a labhairt. Mar gheall ar an rud is tábhachtaí, tá titim ar an líon daoine atá ag labhairt na Gaeilge taobh amuigh den chóras oideachais bliain i ndiaidh bliana. Is teip ollmhór ó thaobh an Rialtais é sin. Tá clanna atá ag iarraidh a chuid páistí a thógáil sa Ghaeltacht ag iarraidh teach a bheith acu sa Ghaeltacht ach níl siad ann. Tá an feachtas BÁNÚ atá ag gearán, mar is ceart, nach bhfuil tithe le fáil sa Ghaeltacht. Luaigh mé an plean a bhí agam le Ráth Chairn cheana. Tá go leor daoine san Uaimh, i nDroichead Átha agus i mBaile Átha Cliath ag iarraidh a chuid páistí a thógáil i nGaeilge. Dá mbeadh eastát tithíochta istigh i Ráth Chairn, bheadh siad sásta bogadh ann. Ciallódh sé sin go mbeadh níos mó tithe saor le fáil sna bailte eile. Ba cheart go mbeadh an Rialtas ag déanamh iarrachta an eastát tithíochta sin a thógáil. Is í an fhadhb atá ann ná go bhfuil éileamh amuigh sa phobal mar gheall ar an nGaeltacht ach tá baic fós ann agus níl an Rialtas ag déileáil leo mar is cuí.

Sentiment score: -0.17

Ní fheicim aon systemic change mar gheall ar na rudaí sin.

Sentiment score: -0.56