Gabhaim buíochas leis an Teachta. I will begin by acknowledging the importance of having appropriate facilities in communities such as Citywest. Community centres are vital for bringing communities together and providing an outlet for services and for social, cultural and community activities. The community centre investment fund, CCIF, was introduced to provide high-quality community facilities that are available to all groups in all areas. Earlier this year, the Minister of State, Deputy Buttimer, and I launched the fourth iteration of community centre investment funding. This round of the scheme is providing funding of up to €100,000 for the refurbishment of existing facilities. This is additional to the €80 million that has already been approved since 2022 for over 1,600 community centre enhancement projects. Under the 2023 round of CCIF, over €30 million was approved for the construction of 12 new-build community facilities. These are substantial construction projects, with the scheme providing funding of up to €6 million. I hope to be in a position to announce funding for new-build community centres in 2027. I have been informed that planning permission has been approved to construct a community centre and crèche in the Cúil Dúin Avenue area of Citywest. From contact with South Dublin County Council, I understand that the project will commence later this year and that the local authority is engaging with the developer. To date, my Department has not received any application for support for this project. I am happy to work with the Deputy, South Dublin County Council and the community in Citywest to ensure this facility delivers for the local community. My Department has funded eight different projects in south Dublin through the community centre investment fund. The Deputy's local authority has a very good record of delivering for us. We look forward to working with it on any potential application.

Sentiment score: 0.28

That is why the then Minister, Heather Humphreys, brought in the community centre investment fund. It is also why she expanded it to new builds. We will launch that again in 2027. To date, over €988,000 has been awarded to 23 community centres. Citywest sounds like a place that needs a community centre. We have a track record of investing. For example, Newcastle in Galway is an urban centre. We have worked with Galway City Council and with the local community. I had the pleasure of turning the sod on that development two weeks ago. That will be ready for occupation in late 2027. As I have said, I am certainly happy to keep the Deputy informed. We will have a call for funding in 2027. It is more than likely that will be around this time next year. I am happy to work with the Deputy and to put him in touch with other communities where new-build centres have been brought to their current stage. As I have said, 12 projects are nearly finalised. These are totally new builds and come on top of all the refurbishments.

Sentiment score: 0.20

I assure the Deputy that I will not be washing my hands of it but, equally, the council has to show interest and intent. I am not going to spoon-feed the council. We have councils and, in fairness, South Dublin County Council is very proactive in relation to the scheme for the refurbishment of centres. When we launch the scheme next year, we will launch it in partnership with local authorities around the country. It is a very substantial investment programme on the part of the Department. It provides centres and places for the communities the Deputy has highlighted to gather. I hope to issue the call around this time in 2027. We will be preparing that call and engaging with local authorities through the CCMA and other groups in the meantime. I call on South Dublin County Council to step up and make that kind of investment in the Citywest community.

Sentiment score: 0.25

Gabhaim buíochas leis an Teachta. Déanaim comhghairdeas leis as an mBille um intleacht shaorga. Tá sé thar a bheith tábhachtach. Déanaim comhghairdeas leis as an obair sin. Mar is eol don Teachta, is í an Roinn Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta atá freagrach as an dréachtráiteas náisiúnta pleanála ach is cinnte go bhfuil plé idir na Ranna éagsúla atá faoi mo chúram maidir leis an dréachtráiteas seo. Faoi láthair, níl aon mhodh comhsheasmhach ann d'údaráis phleanála áitiúla nuair a bhíonn forbróirí ag cur céatadán d'fhorbairt tithíochta atá beartaithe in áirithe do chainteoirí Gaeilge. Beidh an modh seo chun íoslíon aonad a chur in áirithe bunaithe ar chéatadán na gcainteoirí lasmuigh den chóras oideachais móide 10%, mar atá molta, bunaithe ar chomhdhéanamh teanga reatha an cheantair seachas figiúr aonfhoirmeach náisiúnta a leagan síos i ngach ceantar Gaeltachta. Is éard atá i gceist leis seo ná cinnteacht a thabhairt do phleanálaithe agus do dhaoine ar mian leo fanacht ina gcónaí ina bpobail tuaithe nó filleadh orthu agus, ag an am céanna, tacú le tuath bhríomhar inbhuanaithe in Éirinn. Léiríonn an cur chuige seo an treo ina bhfuil polasaí an Rialtais ag dul i dtaca le pleanáil i gceantair Ghaeltachta. Ar ndóigh, beidh plé le páirtithe leasmhara sna seachtainí agus sna míonna amach romhainn. Sa chomhthéacs seo, tá cruinniú faoin dréachtráiteas sceidealta idir m'oifigigh agus Conradh na Gaeilge níos déanaí an mhí seo. I gcás cainteoir Gaeilge nach bhfuil aon cheangal teaghlaigh aige leis an nGaeltacht agus atá ag iarraidh bogadh ann, beidh feidhm fós ag an riail chónaithe cúig-bliana, le hais riail deich mbliana do chainteoirí Béarla. Cé go bhfuil sé inmhianaithe cainteoirí Gaeilge a bheith in ann bogadh go dtí an Ghaeltacht, ní féidir linn cás a bheith againn ina bhfaigheann cainteoirí Gaeilge cead pleanála toisc gur cainteoirí Gaeilge iad amháin. Tá obair le déanamh ar an dréachtráiteas. Tá suim agam obair leis an Teachta chun an obair sin a dhéanamh.

Sentiment score: -0.07

Tuigim é sin. Tuigim na buarthaí atá ag grúpaí cosúil leis an gconradh, BÁNÚ agus na Teachtaí féin ach níl aon chaighdeán náisiúnta ann ag an bpointe seo. Athraíonn sé ó údarás áitiúil go húdarás áitiúil. Táimid ag iarraidh caighdeán náisiúnta a chur air. Beimid in ann é sin a phlé tar éis sin. Chomh maith leis sin, cé go bhfuil na coinníollacha ann, an bhfuil na cainteoirí ann? Tá sé tábhachtach é sin a scrúdú freisin. B'fhéidir go bhfuil obair le déanamh againn air sin. Tá na coinníollacha pleanála ann ach an bhfuil daoine ag úsáid na Gaeilge tar éis bogadh isteach? Léiríonn na figiúirí atá againn ón census go bhfuil difríocht idir na figiúirí sin agus an líon daoine atá ag úsáid na Gaeilge gach uile lá. Nuair atá coinníollacha ann, tá sé tábhachtach go bhfuil enforcement ann freisin. Tá brón orm. Níl an focal Gaeilge agam. Ní riail iondúil é. It is not a normal rule mar gheall go mbaineann sé le cúrsaí teanga. I gcomhthéacs an ráitis, tá obair le déanamh againn ar chóras nua i gcomhair enforcement.

Sentiment score: -0.22

Aontaím go mór leis sin. Tá na Gaeilgeoirí ann agus tá siad ag iarraidh bogadh abhaile nó go dtí an Ghaeltacht ach tá fadhb agus dúshlán ann le tithe saoire freisin. Tá daoine nach bhfuil suim sa Ghaeilge acu atá ag iarraidh bheith sa cheantar. Dream níos tábhachtaí ná sin is ea iad daoine a rugadh sa Ghaeltacht nach bhfuil Gaeilge acu. Tá muid ag iarraidh balance a shroicheadh idir na daoine le Gaeilge atá ag iarraidh bogadh isteach go dtí an Ghaeltacht chun a gcuid Gaeilge a úsáid agus na daoine as ceantair Ghaeltachta nach bhfuil Gaeilge acu. Níl mórán suime agam i dtithe saoire. Tá mé ag iarraidh go mbeidh daoine ina gcónaí sna háiteanna Gaeltachta seo, go háirithe daoine le Gaeilge. Tá an dréacht-ráiteas ann. Beidh mé ag obair leis an Aire tithíochta air seo, ach níl monopoly agam ina leith seo ach an oiread. Tá suim mhór agam oibriú leis an Teachta agus a chomhghleacaí, an Teachta McGuinness, air seo.

Sentiment score: -0.09

Is é Gaeilge365 an chéad aonad nuálaíochta a oibríonn trí mheán na Gaeilge sa tseirbhís phoiblí agus é mar aidhm leis deachleachtais a chruthú i dtaobh na modhanna is féidir le húdaráis áitiúla a úsáid le tuilleadh deiseanna labhartha Gaeilge a chruthú don phobal. Bhunaigh Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath Gaeilge365 mar thionscadal píolótach in 2023 le tacaíocht airgid ó chlár Éire Ildánach, tacaíocht a bhí fíorthábhachtach le tús a chur leis an tionscnamh. Ba é aidhm an tionscadail phíolótaigh sin cur chuige nuálach a chur sa siúl ionas go gcruthófaí breis deiseanna don phobal an Ghaeilge a labhairt trí sheirbhísí Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath. Leis an gcur chuige nuálach a bhí ag Gaeilge365 ón tús, agus baill fhoirne ón gcomhairle cathrach trí chéile rannpháirteach ann, bhíothas in ann cruthaitheacht na Gaeilge a chur i láthair. Tá Gaeilge365 leathnaithe anois go réigiún uile Bhaile Átha Cliath. Tá maoiniú os cionn €4.5 milliún bainteach leis an gclár seo don tréimhse 2025-2028. Tá 50% den mhaoiniú sin ag teacht ó mo Roinn féin, agus tá an 50% eile ag teacht ó na ceithre údarás áitiúla i mBaile Átha Cliath. Tá leathnú ar Gaeilge365 leagtha amach mar ghníomh sonrach sa chlár Rialtais, mar a dúirt an Teachta. Táthar ag súil go mbeidh an deis ann amach anseo eiseamláir Bhaile Átha Cliath a chur i ngníomh sna húdaráis áitiúla ar fud an Stáit. Déanaim comhghairdeas le foireann Gaeilge365, a raibh an t-ádh uirthi duais a bhaint amach ag Gradam na Seirbhísí Poiblí Níos Fearr cúpla seachtain ó shín. Is project iontach é agus tá mé ag iarraidh é a leathnú amach go gach cuid den tír.

Sentiment score: -0.13

Ar dtús, ba é an aidhm a bhí agam le haghaidh Gaeilge365 ná airgead a chur ar fáil dó le go mbeadh sé in ann dul ar aghaidh leis an obair thábhachtach i mBaile Átha Cliath. Tá sé tar éis 150,000 deis chainte Gaeilge a thabhairt do dhaoine a bhíonn ag úsáid seirbhísí sna ceithre údarás áitiúil i mBaile Átha Cliath. Leis an airgead atá ag teacht ó mo Roinn, agus leis an obair atá idir lámha agam agus ag an Aire Stáit, an Teachta Buttimer, beidh an t-airgead sin ann agus beidh sé in ann leanúint leis sin. Gabhaim buíochas leis na húdaráis áitiúla atá rannpháirteach, go háirithe leis na comhairleoirí ar na húdaráis áitiúla a sheas i bhfabhar an airgid seo, atá ag teacht ó na húdaráis áitiúla féin sna ceithre áit sin. Tar éis sin, tá muid ag scrúdú Gaeilge365 chun na cleachtaí a fhoghlaim le go mbeidh muid in ann dul ar aghaidh leo i ngach cuid den Státseirbhís. Mar is eol don Teachta, tá sprioc le haghaidh deireadh 2030 go mbeidh 20% den Státseirbhís in ann Gaeilge a úsáid. Is sprioc mhór agus dúshlánach í sin dúinn, ach beidh muid ag úsáid na gcleachtaí ó Ghaeilge365 chun é a oibriú amach.

Sentiment score: -0.35

Tá deiseanna iontacha ag teacht as Gaeilge365 maidir le húsáid na seirbhísí. Léiríonn sé seo go bhfuil suim againn sa Roinn oibriú le daoine a bhfuil ideas nua acu. Níl gach rud ar eolas againn sa Roinn, agus níl gach rud ar eolas againn sa Teach seo ach an oiread. Déanaim comhghairdeas le Daithí de Buitléir agus an fhoireann i nGaeilge365. Mar a dúirt sé, bíonn a lán rudaí ar siúl, cosúil le binse comhrá ina mbíonn binsí sa chomharsanacht áitiúil agus ar an trá. Tá an togra, snámh le spraoi, ann freisin. Baintear leas as spórt le go mbíonn na daoine a imríonn spórt ag úsáid na Gaeilge. Tá cleachtaí ó Ghaeilge365 a mbeidh aon údarás áitiúil in ann úsáid a bhaint astu ina gcathair nó ceantar féin. Tá mé ag cur brú ar gach comhairle áitiúil Gaeilge365 a scrúdú agus é a úsáid mar shampla agus teimpléad ina gcuid ceantar dúchais féin. Bíonn a lán cruinnithe agam le príomhfheidhmeannaigh na n-údarás áitiúil maidir le tithíocht. Tá mé chun Gaeilge365 a chur ar an agenda chomh maith.

Sentiment score: 0.00