Is mór an onóir dom labhairt anseo i rith Sheachtain na Gaeilge ar son Pháirtí an Lucht Oibre. Gabhaim buíochas leis an Aire, an Teachta Calleary, a bhí ann. Rinne an tAire cur i láthair iontach. I ndáiríre, aontaím leis an méid is mó a bhí le rá aige. Mar a dúirt an Teachta Ní Raghallaigh, a bhí ann cheana, i rith an toghcháin uachtaránachta, thug an tUachtarán atá ann anois, Catherine Connolly, spreagadh do dhaoine an Ghaeilge a úsáid agus a choimeád. Faoi láthair, tá athbheochan nua ar an nGaeilge ar siúl. Ní gá ach féachaint ar Kneecap ná éisteacht ar na céadta podchraoltaí atá ann anois, cosúil le "How to Gael", "An Pod Gaeilge" agus "Gaylinn". Tá a lán podchraoltaí eile ann ach nílim in ann iad go léir a chur faoi bhráid na Dála. Tá gá le níos mó ná podchraoltaí chun an teanga a fhoilsiú. Tá gá le hathrú ó thaobh seirbhísí poiblí agus ó thaobh cúrsaí oideachais. Nuair a bhí an Teachta Ní Raghallaigh anseo, labhair sí faoin bhfadhb atá ann i roinnt contaetha sa tír seo maidir le meánscoileanna lánGhaeilge nó Gaelcholáistí. Is iarscoláire de chuid Ghaelscoil Sáirséal i Luimneach mé. Ní raibh mé ábalta freastal ar mheánscoil lánGhaeilge mar ní raibh meánscoil lánGhaeilge ann nuair a bhí mé óg. Ba é 2005 an bhliain a bhí ann. Tá sé dochreidte go bhfuil scoláirí i roinnt contaetha sa tír fós ag fanacht ar Ghaelcholáiste lánGhaeilge. Bhí ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre, an Teachta Ivana Bacik, i dteagmháil le grúpa a bhí ann, Gaelcholáiste Bhaile Átha Cliath 2, 4, 6, 8, mar bhí easpa Gaelscoile fiú i mBaile Átha Cliath. Nuair a bhí mé óg, bhí Mary Hanafin ina hAire oideachais. Bhíomar taobh amuigh den Dáil in 2004 nó 2005 ag damhsa mar nach raibh foirgneamh buan againn i nGaelscoil Sáirséal. Tá an t-ádh againn go bhfuil foirgneamh buan ag an scoil anois ach bhíothas ag fanacht ar fhoirgneamh buan le 20 bliain. Tá an-bhród agam a bheith in ann mo theanga dhúchais a labhairt sa Dáil seo. Is gá níos mó díospóireachtaí Gaeilge a bheith againn, fiú i rith Sheachtain na Gaeilge. Nuair a bhí an tAire anseo, labhair sé faoi sheirbhísí poiblí Gaeilge agus faoin bplean straitéiseach. Tá sé tábhachtach a rá go mbeidh inniúlacht sa Ghaeilge ag 20% de na hearcaigh nua sa tseirbhís poiblí faoin mbliain 2030 de réir an phlean sin. Chun an méid sin a bhaint amach, is gá mórathrú a bheith ann. Leis an mórathrú sin, caithfidh an Rialtas a chinntiú go bhfuil maoiniú ceart curtha ar fáil chun an bplean gníomhaíochta do sheirbhísí poiblí Gaeilge 2026-28 a chur i bhfeidhm go rathúil. Caithfidh an plean sin teacht isteach ina iomláine roimh an bplean um sheirbhísí poiblí. Mar a dúirt mé, tá gá le hathrú iomlán. I ndáiríre, ní bheadh an plean sin ábalta an méid sin a bhaint amach gan na fadhbanna sa chóras oideachais a leigheas. Mar shampla, tá deacrachtaí móra ann maidir le haistriú daltaí ó iarbhunscoileanna lánGhaeilge go dtí an tríú leibhéal. Is gá obair a dhéanamh leis an Roinn Oideachais agus Óige agus leis an Roinn breisoideachais chun scrúdú a dhéanamh ar aistriú daltaí. Is fadhb mhór é sin. Dúirt m'aintín an méid sin liom nuair a bhí mé óg. Bhí sí ina scoláire i gcoláiste lánGhaeilge i Luimneach. Ansin, chuaigh sí go dtí an ollscoil i gCorcaigh. Rinne sí céim sna healaíona ansin. Bhí fadhbanna ollmhóra aici ag an am sin, sna hochtóidí, maidir le haistriúchán Béarla mar bhí oideachas lánGhaeilge aici go dtí sin. Tá na fadhbanna sin fós ann. Is gá grúpa oibre earnála a bhunú chun scrúdú a dhéanamh ar an gcaoi ina bhféadfadh le hoideachas tríú leibhéal cur le spriocanna teanga na seirbhíse poiblí. Ba mhaith liom a fháil amach inniu an bhfuil an obair sin tar éis tosú. Caithfidh an Rialtas díriú isteach ar úsáid na Gaeilge sa straitéis náisiúnta atá le teacht maidir le hoideachas treasach. Bhí an tAire breisoideachais ag labhairt faoin méid sin cheana. Tá rún ag Páirtí Shinn Féin anocht maidir le cúrsaí tithíochta sa Ghaeltacht. Beidh mé ag labhairt níos mó faoi chúrsaí tithíochta sa Ghaeltacht anocht ach ba mhaith liom a rá nach bhfuil aon chearta teanga ann don Ghaeilge gan cearta tithíochta sa Ghaeltacht. Deirim an méid sin mar níl cainteoirí dúchasacha in ann saol a chruthú sa Ghaeltacht faoi láthair toisc na faidhbe Airbnb agus toisc go bhfuil siad fós ag fanacht ar na treoirlínte pleanála. Dúirt an seanRialtas go raibh na treoirlínte pleanála chun teacht isteach in 2021. Is gá i bhfad níos mó tithe sóisialta a thógáil sa Ghaeltacht mar níl aon tithe sóisialta ann, fiú i nGaeltacht Chonamara. Tá mé an-bhródúil as a bheith ábalta mo theanga náisiúnta a úsáid anseo sa Dáil, cé chomh briste is atá sí. Ba mhaith liom a rá le gach uile Chomhalta anseo agus le gach Ball den Dáil agus den Seanad, fiú amháin i rith Sheachtain na Gaeilge, úsáid a bhaint as an nGaeilge atá acu.

Sentiment score: -0.15