Cuirim fáilte roimh an díospóireacht agus deis seo chun ábhar na Gaeilge a phlé sa Seomra inniu. Tá téama sa díospóireacht go dtí seo – luaigh mo chomhghleacaí, an Teachta Dolan, é, arb as Gaillimh dó chomh maith – go bhfuil muid ag iarraidh daoine a spreagadh chun a gcuid Gaeilge a úsáid. Is rud thar a bheith tábhachtach é sin. Mar a dúirt an tAire níos luaithe, tá Gaeilge ag chuile dhuine. Tá Gaeilge mhaith ag formhór an daonra. Léigh mé an nuacht a bhí in An Scéal inniu. Tagann eagrán amach chuile Mháirt. Rinneadh suirbhé ó Ghaelchultúr agus Údarás na Gaeltachta agus fuarthas amach go bhfuil leibhéal éigin líofachta sa Ghaeilge ag 49% de dhaoine fásta sa Stát, idir labhairt, léamh agus tuiscint. Is í mo thuairim féin go bhfuil, ar a laghad, Gaeilge ag an méid sin daoine sa Stát, go háirithe ó thaobh na tuisceana de. Tuigeann an chuid is mó de dhaoine sa Stát Gaeilge nuair a chloiseann siad í. B’fhéidir nach bhfuil siad in ann í a labhairt, ach tá a fhios acu céard atá daoine á rá nuair a chloiseann siad Gaeilge. Is bac é ar gá dúinn dul i ngleic leis. Tá orainn troid in aghaidh an bhaic seo atá ar dhaoine a gcuid Gaeilge a úsáid. Mar atá molta ag mo chomhghleacaí, an Teachta Dolan, molaim do dhaoine leas a bhaint as an gcoicís seo chun a gcuid Gaeilge a úsáid. Is maith an rud é go bhfuil muid á dhéanamh seo sa Seomra seo inniu. Chomh maith leis an staitistic sin, tháinig mé ar cheann eile sa daonáireamh reatha atá thar a bheith tábhachtach, is é sin go bhfuil meon dearfach ar leith ag daoine óga ar an nGaeilge. Is iontach an rud í an tóir atá ar an nGaeilge na laethanta seo. Ní raibh sé mar sin nuair a bhí mé níos óige. Dar leis an daonáireamh reatha, tá 67% de dhaoine óga, idir 16 agus 19, in ann Gaeilge a labhairt. Mar sin, tá an Ghaeilge ann. Is é an dúshlán atá romhainn ná daoine a spreagadh chun í a labhairt. Is mór an tionchar a bhí ag an ardú mór ar líon na nGaelscoileanna le blianta anuas ar an staitistic sin. Ní raibh sé mar sin nuair a bhí an cuid is mó dínn sa Dáil níos óige. Ní raibh an deis céanna againn freastal ar Ghaelscoil is atá ag daoine óga anois. Ní féidir agus ní ceart linn stopadh leis sin. Ba cheart dúinn líon na nGaelscoileanna sa tír a ardú. Ba cheart don Roinn oideachais struchtúr a leagan amach do scoileanna a bhíonn ag múineadh faoi láthair trí mheán an Bhéarla faoin chaoi ar féidir leo athrú go múineadh na Gaeilge. Chonaic muid i mBaile Átha Cliath anuraidh go raibh conspóid ann nuair a shocraigh meánscoil aistriú ó mhúineadh trí Bhéarla go múineadh trí Ghaeilge. Ba chóir go mbeadh an Roinn oideachais in ann cabhrú leo struchtúr a leagan amach cén chaoi gur féidir modh múinteoireachta a athrú ón mBéarla go dtí an Ghaeilge. Tá neart infheistíochta déanta ag an Stát i gcúrsaí pleanála teanga. Is ról tábhachtach é an t-oifigeach pleanála teanga don phobal ach is ról deacair é chomh maith. Feicim i mo cheantar féin go mbíonn athrú go rialta ar an duine atá sa ról. Ní raibh ach dhá oifigeach pleanála teanga sa ról ó thosaigh sé thart ar cúig nó sé bliana ó shin. Ba bhreá liom go mbeadh na hoifigigh sin fostaithe go lánaimseartha ag Údarás na Gaeltachta, Foras na Gaeilge nó b’fhéidir na húdaráis áitiúla. Ceann de na fadhbanna atá ann ná nach bhfuil na coinníollacha oibre chomh maith ag na hoifigigh pleanála teanga seo is atá ag duine éigin atá ag obair sa Státseirbhís. Ba cheart dúinn breathnú air sin. Ní fheicim cén fáth, agus muid ag tabhairt airgid do na coistí deonacha chun na hoifigigh pleanála teanga a íoc, nach féidir le heagraíochtaí Stáit ar nós Údarás na Gaeltachta nó Foras na Gaeilge iad a fhostú go buan. Tá orm a bheith go hiomlán ionraic faoi rud amháin. Tá sách imní orm do thodhchaí na Gaeltachta. Tá sé feicthe againn go bhfuil laghdú tagtha ar líon na ndaoine le Gaeilge - an chéad ghlúin i stair an Stáit - atá ag maireachtáil sa Ghaeltacht agus is ábhar imní é sin. Níor mhaith liom smaoineamh go dtiocfadh an lá go mbeadh muid ag caint ar cheantair Ghaeltachta nach Gaeltacht iad. Tá an imní sin orm agus ba cheart dom é a chur os comhair an Aire.

Sentiment score: -0.17