Cheapfá go raibh staid na Gaeilge go hainnis sa tír seo ón méid atá cloiste againn inniu ón bhFreasúra. Ní hé sin an cás. Is dea-scéal í an Ghaeilge sa lá atá inniu ann, agus is scéal dearfach é. Tá an Ghaeilge le feiscint agus le clos i ngach uile pháirt den tsochaí anois - sna scannáin, sa cheol agus fiú sna sráideanna. É sin ráite, tá dúshlán fós ann. Tuigimid uilig é sin. An rud is tábhachtaí ná go bhfuil dul chun cinn dochreidte déanta ó thaobh na Gaeilge de sa tír seo, agus tá an athbheochan fós beo. Tá níos mó daoine anois ag labhairt na Gaeilge ná a raibh riamh i stair na tíre seo. Tá níos mó le déanamh againn ionas go mbeadh níos mó Gaeilgeoirí againn sa tír seo. An tseachtain seo caite, bhíos sa Bhreatain Bheag leis an gcoiste Oireachtais na Gaeilge, na Gaeltachta agus Phobal Labhartha na Gaeilge le breathnú ar an méid atá á dhéanamh acu sa tír sin chun an Bhreatnais a chur chun cinn. Is léir go bhfuil an t-uafás ar siúl acu agus againn anseo in Éirinn. I gcomparáid, sa Bhreatain Bheag, is léir sa chóras oideachais ansin go bhfuil cúrsaí tumoideachais acu ag dul ón mbunscoil go dtí an mheánscoil, rud éigin ar cóir dúinn féachaint air anseo in Éirinn. Araon leis sin, táthar ag breathnú go mbeadh 10% den tseachtain sna scoileanna Béarla tríd an mBreatnais. Díreach agus mé ag smaoineamh faoi sin in Éirinn, an rud go bhféadfaimis a dhéanamh anseo ná ar an Aoine, mar shampla, go ndéanfar ealaín, ceol agus corpoideachas go léir trí Ghaeilge. Mar sin, ní díreach ábhar Gaeilge atá ann, ach tá an Ghaeilge mar chuid lárnach den oideachas agus mar chuid de shaol an scoláire chomh maith. Caithfidh mé a rá go bhfuil an t-uafás déanta cheana féin ag an Rialtas seo. Níl an Rialtas seo ach le chéile le beagnach bliain anuas. I mbuiséad 2026, bhí méadú sa bhuiséad €35 milliún – 29% i mbuiséad 2026 i gcomparáid le buiséad 2025. Caithfidh mé an tAire a mholadh. Tá an t-uafás déanta ag an Aire, an Teachta Calleary, chun an Ghaeilge agus an Ghaeltacht a chur chun cinn. Fuair sé tuilleadh maoinithe don Ghaeilge agus don Ghaeltacht nach raibh feicthe againn riamh. Caithfimid é sin a mholadh. Tá an cleachtas seo ag an bhFreasúra an t-am ar fad chun an Rialtas agus an tAire a cháineadh. Níl sé sin maith go leor. Caithfear daoine a mholadh agus caithfear a admháil go bhfuil an t-uafás déanta go dtí seo. Tá tuilleadh maoinithe ag teastáil. Tuigimid é sin, ach caithfimid seasamh siar uaireanta agus a rá go bhfuil an t-uafás á dhéanamh agus go bhfuil níos mó le déanamh. Araon leis sin, tá dúshláin ann. Is sampla é an tithíocht sa Ghaeltacht. Bhí BÁNÚ agus Tinteán lasmuigh de gheataí Theach Laighean níos luaithe agus táthar sa seomra AV anois. Tá deacrachtaí ann ó thaobh tithíocht sa Ghaeltacht. Tá na treoirlínte le teacht amach ag tús na bliana seo chugainn. Ba bhreá liom iad sin a fheiscint i bhfad níos tapúla mar tá sé ródheacair do dhaoine óga agus do gach duine sa Ghaeltacht cead pleanála a fháil. Tá fadhbanna ar leith ann ó thaobh Airbnb. Ceann de na fadhbanna atá ann ná leis na comhairlí contae. Tá na comhairlí contae ag breathnú ar na réigiún Gaeltachta seo ar nós réigiúin eile sa chontae ina bhfuiltear, seachas breathnú díreach orthu mar áiteanna croílár na teanga sa tír seo. Tá dúshláin eile ar nós na hearcaíochta san earnáil Ghaeilge. Mar Leas-Chathaoirleach ar an gcoiste Gaeilge, Gaeltachta agus phobal labhartha na Gaeilge san Oireachtas, táimid ag déileáil leis an méid sin faoi láthair. Tá dúshláin ann le líon na nGaelcholáistí. I nGaelcholáiste Mhaigh Nuad, mar shampla, níl foirgneamh buan aige agus tá sé de dhíth. Caithfimid níos mó cúrsaí tríú leibhéal a chur ar fáil chun an earcaíocht sin a bhaint amach faoi 2030. Tá níos mó cúrsaí ag teastáil trí mheán na Gaeilge. An rud is tábhachtaí ná go bhfuil an Ghaeilge á cur chun cinn. Tá sé i staid láidir. Tá níos mó oibre le déanamh, ach caithfimid smaoineamh faoin áit a rabhamar deich mbliana ó shin, 20 bliain ó shin agus 30 bliain ó shin agus an áit a bhfuilimid anois. Tá mise ag súil le dul chun cinn na Gaeilge sa todhchaí.

Sentiment score: -0.17