Ar dtús, tá sé soiléir go raibh imní mhór ag go leor daoine an bhliain seo caite nuair a chonaiceamar ciorruithe ar chiste teanga na Gaeilge. Go mórmhór, chuala mé Conradh na Gaeilge ag labhairt faoi seo. Ar an gcéad dul síos, cuirim fáilte bheag roimh an infheistíocht bhreise atá fógartha i mbuiséad 2026 do TG4, d'Údarás na Gaeltachta agus don phleanáil teanga ar fud na tíre. Is céim dhearfach í seo, ach caithfimid a bheith macánta freisin - níl an obair ach tosaithe. Tá géarchéim fós ann, go háirithe do phobail lasmuigh den Ghaeltacht. Tá na mílte cainteoirí Gaeilge ina gcónaí i mbailte agus i gcathracha ar fud na hÉireann, lena n-áirítear Cluain Dolcáin, líonra Gaeilge i mo Dháilcheantar féin ina bhfuil an Ghaeilge á labhairt in áit éigin gach lá. Is sampla eile é Leamhcán, áit ina bhfuil líon na gcainteoirí ag dul i méid. Fuair mé ríomhphost ó dhalta a théann go stí Coláiste Cois Life ag lorg freagra ar cad é an ardpholasaí atá againn faoin nGaeilge. Tá mé ag labhairt faoin ábhar sin anocht agus beidh mé ag teacht ar ais chuige freisin. Go minic, mothaíonn daoine sna háiteanna seo go ndéantar dearmad orthu. Is gá le hinfheistíocht spriocdhírithe i gcroí na bpobal seo chun spásanna sóisialta agus tacaíocht phraiticiúil a chur ar fáil do dhaoine ar mian leo an teanga a úsáid gach lá; saghas campas Gaeilge i mo Dháilcheantar, mar shampla. Ní teanga i leabhar amháin í an Ghaeilge; is teanga bheo í. Is é sin an fáth nach mór dúinn díriú i bhfad níos mó ar an nGaeilge labhartha. Maidir leis an ardteistiméireacht, tá sé in am athrú bunúsach a dhéanamh. Ba cheart go mbeadh an scrúdú béil i gcroílár an mheasúnaithe nó go mbeadh an Ghaeilge labhartha ar fáil mar ábhar ann féin. Má mhúinimid dár ndaoine óga conas an teanga a labhairt le muinín, mairfidh sí. Bheadh níos mó daoine ag labhairt na Gaeilge gach lá dá mbeadh an Ghaeilge labhartha mar ábhar sna scoileanna. Má fhanann sí mar ábhar acadúil ar pháipéar amháin, meathfaidh sí. Mar sin, cé go dtacaím leis an maoiniú nua, tá tuilleadh de dhíth. Teastaíonn uainn go mbeidh an Ghaeilge le cloisteáil tar éis seo i ngach sráid, i ngach club spóirt agus i ngach teach, is cuma más laistigh nó lasmuigh den Ghaeltacht iad. Beimid ag labhairt faoi thithe sa Ghaeltacht níos déanaí. Is ábhar eile é sin. Tá an Ghaeilge á labhairt ar fud na tíre. Níl sé just tábhachtach sa Ghaeltacht. Is féidir le daoine nach bhfuil Gaeilge líofa acu, mar shampla, mé féin, í a labhairt.

Sentiment score: -0.12