Tír gan teanga, tír gan anam. A country without a language is a country without its soul. Is ráiteas fíorthábhachtach ó Phádraig Mac Piarais é sin. Tá dealbh de thuas anseo sa Ghailearaí. Faraor géar, don chéad uair riamh i stair na hÉireann agus i stair ársa 2,600 bliain na nGael, tá baol ann anois in 2026 nach mbeidh pobal ar bith fágtha in Éirinn, fiú pobal beag iargúlta, ina mbeidh an Ghaeilge mar phríomhtheanga laethúil. Cad a chiallaíonn sé sin? Ciallaíonn sé sin bás na Gaeltachta, the death of the Gaeltacht. Is é seo uair na cinniúna do thobar na Gaeilge, the well, spring or fountain of our national language. Níor éirigh le hAnraí II ná reachtanna Chill Chainnigh é sin a dhéanamh. Níor éirigh le Cromwell ná le hEilís, Banríon Shasana, é a dhéanamh. Níor éirigh le haon tíoránach gallda ó shin é a dhéanamh. Ar mhaith leis an Rialtas seo go mbeidh sé scríofa in annála na hÉireann gur eisean a lig don Ghaeltacht bás a fháil? It is a language that has held majority status in some communities, however small and isolated, on this island for the past 2,600 years as a living, breathing, spoken language. Would any government that calls itself Irish want to have as its legacy that it put the final nail in the coffin of an Gaeltacht after 2,600 years? Muna bhfuil cainteoirí Gaeilge fágtha sa Ghaeltacht, ní Gaeltacht a thuilleadh í. Is í sin an fhírinne lom shearbh. Ó thaobh tithíochta de, tá a fhios againn gur teach saoire é teach amháin as gach cúig cinn sna ceantair Ghaeltachta. Tá a fhios againn go ndeachaigh líon na dtithe iomlána ar Airbnb in airde 88% ó 2019 go 2025, i gcomparáid le hardú 48% sa Stát i gcoitinne, a jump of 88% in comparison with a State-wide average of 48%. Tá a fhios againn nach raibh ach deich dteach ar fáil ar cíos fadtéarmach ar daft.ie sa Ghaeltacht in 2024 agus 1,017 teach ar cíos gearrthéarmach liostáilte ar Airbnb. That is incredible. Ten houses in the Gaeltacht were available on daft.ie while 1,017 were available for short-term letting on Airbnb. Tá a fhios againn go bhfuil smacht ag cúigear tiarna talún ar 216 aonad Gaeltachta atá liostáilte ar Airbnb. Tá sé sin dochreidte. Tá a fhios againn go bhfuil 53 aonad liostáilte ag an tiarna talún is mó, atá ina chomhlacht Briotánach. These are really shocking figures. I ask the Minister to look them up because they are really shocking. Buíochas le Dia, tá daoine ag troid ar ais. Molaim go hard na spéire na grúpaí seo. I salute na grúpaí feachtais cosúil le BÁNÚ, a bhí taobh amuigh de na geataí inniu, Todhchaí na Tuaithe, TINTEÁN, Conradh na Gaeilge, AMLÉ agus na cumainn Ghaelacha, CATU, agus Inside Airbnb. Ó thaobh na meán, molaim The Ditch, TG4, Tuairisc.ie, Raidió na Gaeltachta agus Raidió Fáilte. Molaim freisin na pobail áitiúla a bhain úsáid as na cúirteanna chun an fhírinne atá leagtha amach sa tairiscint seo anocht a fháil amach. Molaim na hoifigigh phleanála a dhéanann obair na gcapall chun an Ghaeilge a chur chun cinn níos forleithne sna pobail Ghaeltachta in ainneoin easpa tacaíochta ón Stát. Cad a chaithfimid a dhéanamh? What do we do? What are our constructive proposals? Táimid ag éileamh ar an Rialtas to introduce a strong national planning statement nó ráiteas pleanála náisiúnta láidir a fhoilsiú agus a chur i bhfeidhm láithreach don Ghaeltacht. Táim ag lorg scéim deontais do thithíocht Gaeltachta a thabhairt ar ais de réir Acht na dTithe (Gaeltacht). We are looking for the grant scheme to be brought back. Táimid ag rá gur chóir don Rialtas tacú leis an bplean deich-bpointe atá ag Sinn Féin i leith tithíocht don Ghaeltacht, darb ainm Ag Pleanáil don Athchóiriú. I ask the Minister to read our ten-point plan, which contains really constructive proposals. Caithfimid a chinntiú chomh maith go gcuirfear fáilte Uí Cheallaigh roimh eisimircigh atá ag filleadh abhaile a léiríonn spéis sa Ghaeltacht agus atá ag iarraidh pobail Ghaeltachta a thógáil, clann a thógáil trí Ghaeilge agus Gaelscoileanna a fhorbairt ina gceantair áitiúla. Caithfimid a chinntiú gur féidir leo filleadh abhaile agus é sin a dhéanamh. Tá a lán daoine thar lear a bhfuil an-spéis acu i gclann a thógáil trí Ghaeilge i gceantar Gaeltachta. Tá a lán daoine ann a d'fhág an Ghaeltacht sna caogaidí, sna hochtóidí agus ó shin i leith. Ba chóir tús áite a thabhairt do chainteoirí Gaeilge agus daoine ón nGaeltacht i ngach réimse. We need to welcome home those who speak and promote the language and give them priority in all of our policies. Níl aon rogha eile ann má tá an Rialtas seo dáiríre faoin nGaeilge. Níl Gaeltacht ann mura bhfuil muintir na Gaeltachta in ann socrú síos ansin agus a bheith ina gcónaí ann. Faoi dheireadh, tír gan teanga, tír gan anam. A country without its language is a country without its soul. Molaim don Aire ár gcáipéis a léamh. I recommend the Minister read our document.

Sentiment score: -0.06